Bijzondere voorwaarden vormen de basis voor de uitvoering van het toezicht. De rechter legt bijzondere voorwaarden bij vonnis op. Bijzondere voorwaarden zijn altijd gekoppeld aan een (deels) voorwaardelijke straf. Als iemand zich hier niet aan houdt, kan de rechter op vordering van het Openbaar Ministerie besluiten om het voorwaardelijke deel ten uitvoer te leggen. De reclassering en de politie voeren het toezicht op de bijzondere voorwaarden uit.
Wettelijke basis
Vanaf 1 april 2012 treedt het wetsvoorstel Justitiële voorwaarden in werking. Vooruitlopend op de invoering van de wet pasten de reclasseringsorganisaties de bijzondere voorwaarden uit het wetsvoorstel al toe in de advisering aan de rechterlijke macht.
Clusters
De bijzondere voorwaarden zijn als volgt geclusterd:
- Vrijheidsbeperkende voorwaarden. De onder
toezichtgestelde kan een gebieds- of contact verbod worden opgelegd. Of
hij dient zich juist aan bepaalde afspraken te houden. Bij het controleren
van deze voorwaarde kan ook de politie worden betrokken
- Gedragsinterventies. Als iemand door een
specifiek probleem met justitie in aanraking komt dan kan een gerichte
interventie helpen. Voorbeeld zijn: een training agressiebeheersing of een
budgetteringscursus. Kijk voor meer informatie op de pagina gedragsinterventies.
- Op zorg gerichte voorwaarden. Als
blijkt dat er zorg of behandeling nodig is om de situatie van iemand
structureel te verbeteren dan kan de rechter bepalen dat iemand zich onder
behandeling laat stellen. Dit kan zowel ambulant of klinisch.
- Herstellende voorwaarden. Als iemand door het
delict schade heeft toegebracht aan derden dan kan de rechter bevelen dat
die schade wordt vergoed. Dit kan bijvoorbeeld storting van een geldbedrag
in een fonds zijn.
- Overige voorwaarden. Rechters kunnen
specifieke op de persoon toegesneden voorwaarden vaststellen.
De SVG houdt zich met name bezig met de uitvoering en het toezicht van de eerste drie clusters. Belangrijke onderdelen van het toezicht zijn het motiveren van cliënten om zich aan de voorwaarden te houden en hen begeleiden bij het uitvoeren ervan.