"Coachend sturen"

Sabine Zeiss is senior reclasseringswerker bij TACTUS Verslavingsreclassering in Zutphen.

Toezicht houden betekent voor mij: veel luisteren. Luisteren, met als doel een cliënt voor de geplande interventie te winnen. Dat kost vaak tijd, want veel van mijn cliënten zijn beschadigd en wantrouwend. Juist voor hen geldt: vertrouwen komt te voet en gaat te paard.

Omdat er tussen advies, zitting, detentie en uiteindelijk toezicht soms lange tijd zit, wil ik iemand eerst uitgebreid spreken. Zoals bij de jonge jongen over wie gerapporteerd was: 'alcoholist; onverschillig; advies: leefstijltraining.' Er waren sinds het rapport ettelijke maanden verstreken. Ik vroeg daarom eerst: 'Hoe is het nu? Hoe staan de zaken?' De man was wel afwachtend maar zeker niet onverschillig meer. Later in het gesprek bleek hij zelf al contact te hebben gelegd met de ambulante GGZ om het over zijn problemen te hebben. Dat had hij echter niet gemeld onder het mom van: 'Wat heeft dat voor zin, ik moet toch doen wat jullie zeggen.' De training hebben we toen uitgesteld omdat ik eerst wilde zien hoe hij op de behandeling reageerde. Later, in overleg, heeft hij de training alsnog gevolgd. Dat vond hij toen zelf ook een goed idee.

Een andere cliënt was een ongelooflijk eigenwijze jongen. Hij wilde niks aannemen, deed niet wat men van hem verlangde. Tegelijkertijd kreeg hij zelf weinig voor elkaar. Hij opende zijn post niet, regelde niet wat hij moest regelen. Hij had weliswaar een baan maar als het tegenzat bleef hij in bed liggen. Hij zei altijd: 'Als ik iets moet, dan doe ik het juist niet.' Dus liet ik hem aanvankelijk zelf bepalen hoe hij een en ander aan wilde pakken. Als dat dan mislukte, bespraken we wat wel goed ging. Dat schiep vertrouwen. Op een dag, toen hij het niet meer wist, zei hij: 'Jij moet het nu maar zeggen.' Daarna ging beter, maar tijdens een werkstraf ging het mis en hij vluchtte. Omdat hij onvindbaar was, werd het toezicht voortijdig beëindigd. Later kreeg ik een telefoontje van de Sociale Dienst. Daar had hij gezegd: 'Bel Sabine maar, zij begrijpt hoe ik in elkaar zit.'

Juist het coachende aspect bij delinquenten ligt me erg goed. Ik vind het leuk om iemand, vanuit vertrouwen en respect, zijn of haar eigen kracht te laten ontdekken. Voor mij is zorgverlening aan cliënten de eerste insteek. Justitie roept dan wel eens: 'Hallo, er is ook de strafcomponent.' En daarin heeft Justitie natuurlijk gelijk. Maar als je ' het liefst al tijdens detentie ' gedragsverandering wilt bereiken, is reclasseren met zorg onvermijdelijk.