De ISD maatregel wordt door de strafrechter opgelegd aan meerderjarige zeer actieve stelselmatige plegers van misdrijven. De maatregel duurt maximaal twee jaar. Het primaire doel van de maatregel is de beveiliging van de maatschappij. Daarnaast is met deze maatregel het recidiverisico via gedragsbeïnvloeding te verminderen. Dat is het secundaire doel (Ministerie van Justitie, 2004).
Basisregime en behandelafdeling
De ISD’er valt tijdens de maatregel onder verantwoordelijkheid van de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI). De ISD bestaat uit een basisregime en een behandelafdeling. Het basisregime biedt een beperkt aantal activiteiten en is niet gericht op het werken aan gedragsverandering. ISD’ers die niet gemotiveerd zijn om aan gedragsverandering te werken, worden in het basisregime geplaatst.
Motiverend klimaat
Bij veel ISD’ers is er sprake van complexe problematiek. Zij hebben een beperkte motivatie en een beperkt leervermogen. Van de inrichtingen wordt verwacht dat zij zorgen voor een stimulerend en motiverend klimaat. Dat moet de ISD’ers aanzetten om aan re-integratietrajecten deel te nemen.
Samenwerken aan re-integratietraject
Het beleidsprogramma Terugdringing Recidive (TR) is bepalend voor de werkwijze in de ISD inrichtingen. Het gevangeniswezen en de reclassering stellen de re-integratietrajecten gezamenlijk vast in een re-integratieplan en zorgen voor de uitvoering. Een trajectbegeleider van het gevangeniswezen begeleidt de gedetineerde tijdens de intramurale fase. Een trajectbegeleider van de reclassering doet dat tijdens de extramurale fase. Daarnaast is er een halfopen fase. Die maakt het mogelijk dat de ISD’er op de afdeling verblijft, maar buiten de afdeling een (forensisch) zorgtraject doorloopt.
Rol verslavingsreclassering
De gemeente heeft een (voorwaardenscheppende) rol bij de uitvoering van het extramurale traject en de nazorg. De reclassering is tijdens de intramurale fase betrokken bij het opstellen en vaststellen van de re-integratieplannen, geeft trainingen en voert tijdens de extramurale fase het toezicht uit. De (Forensische) Verslavingszorg draagt bij aan de uitvoering van het verblijfsplan van de ISD’er.